Witamina A w leczeniu odry [Cochrane Collaboration]
Witamina A zmniejsza ryzyko zgonu z powodu odry o 87% u dzieci poniżej 2. roku życia.
Niedożywienie jest przyczyną ponad połowy wszystkich zgonów dzieci
Apokalipsa Omega-6 – prof. Chris Knobbe
Dieta oparta tylko na kukurydzy powoduje niedobór witaminy B3, co zagraża wyginięciu chomika europejskiego
Dlaczego witamina A jest ważna w leczeniu odry?
Odra zabija do 10% osób, które zakazi i choć przypadki są częstsze w krajach o niskich i średnich dochodach, ogniska odry występują we wszystkich państwach. Niedobór witaminy A jest powszechny na świecie, szczególnie w krajach o niskich i średnich dochodach i stanowi czynnik ryzyka ciężkiego przebiegu odry.
Od 1997 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) oraz Fundusz Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci (UNICEF) zalecają podawanie 200.000 jednostek międzynarodowych (IU) witaminy A dwukrotnie wszystkim dzieciom powyżej 1. roku życia, u których rozpoznano odrę i które mieszkają na obszarach, gdzie niedobór witaminy A jest powszechny.
Czy witamina A w odrze działa?
Witamina A nie wykazała jednoznacznego wpływu na ogólną śmiertelność. Jednak u dzieci poniżej 2 lat zmniejszyła ryzyko zgonu z powodu odry o 87%.
Ponadto u wszystkich dzieci skracała czas trwania biegunki o 2 dni oraz czas utrzymywania się gorączki o 1 dzień.
Równość dostępu: czy działa w populacjach w niekorzystnej sytuacji?
Niedobór witaminy A jest częstszy w krajach o niskich i średnich dochodach, co zwiększa ryzyko ciężkiego przebiegu odry u dzieci w tych państwach. Podawanie witaminy A dzieciom z odrą w tych krajach może zapobiegać zgonom i powikłaniom związanym z odrą.
Sposób podawania interwencji
— W badaniach podawano dzieciom doustne suplementy witaminy A, w formie wodnej lub olejowej, zarówno w warunkach szpitalnych, jak i środowiskowych (poza szpitalem).
— Witaminę A podawano doustnie w 1–2 dawkach po 100 000 IU–200 000 IU.
Populacja i miejsce badań
— 6 z uwzględnionych badań przeprowadzono w Afryce (w Ghanie, Kenii, Republice Południowej Afryki, Tanzanii i Zambii), jedno w Anglii i jedno w Japonii.
— 2 badania przeprowadzono w środowisku lokalnym (pozaszpitalnym), a pozostałe w warunkach szpitalnych.
Tabela podsumowania wyników: Witamina A w porównaniu z placebo lub brakiem witaminy A w leczeniu odry u dzieci
Pacjenci / populacja: dzieci chore na odrę
Miejsce: w szpitalu lub w środowisku lokalnym
Interwencja: witamina A
Porównanie: placebo lub brak witaminy A
Tabela podsumowania wyników (SOF)
Witamina A vs placebo / brak witaminy A w leczeniu odry u dzieci
| Wyniki | Ryzyko bez witaminy A (kontrola) | Ryzyko z witaminą A (95% CI) | Efekt względny (95% CI) | Liczba uczestników (badania) | Jakość dowodów (GRADE) |
| Śmiertelność (wszyscy pacjenci) | 10,27 na 100 | 1,12 mniej na 100 (od 3,25 mniej do 1,72 więcej) | OR 0,88 (0,66–1,19) | 1974 (7) | Umiarkowana¹ |
| Śmiertelność (dzieci < 2 lat) | 10,76 na 100 | 8,75 mniej na 100 (od 4,12 do 10,28 mniej) | OR 0,17 (0,04–0,59) | 309 (3) | Umiarkowana² |
| Śmiertelność (witamina A w formie wodnej) | 8,59 na 100 | 6,93 mniej na 100 (od 1,44 do 8,22 mniej) | OR 0,18 (0,04–0,82) | 249 (2) | Umiarkowana² |
| Śmiertelność (obszary z CFR > 10%) | 10,45 na 100 | 6,63 mniej na 100 (od 2,11 do 8,73 mniej) | OR 0,34 (0,15–0,78) | 429 (3) | Umiarkowana² |
| Czas trwania biegunki | — | Średnio o 1,92 dnia krócej (od 0,44 do 3,40 dnia krócej) | MD -1,92 (-3,40; -0,44) | 249 (2) | Umiarkowana³ |
| Czas trwania gorączki | — | Średnio o 1,01 dnia krócej (od 0,13 do 1,89 dnia krócej) | MD -1,01 (-1,89; -0,13) | 149 (2) | Umiarkowana⁴ |
Działania niepożądane: Żadne z badań uwzględnionych w przeglądzie nie raportowało działań niepożądanych.
Uwagi do jakości dowodów:
1. Niespójność wyników.
2. Mała liczebność próby, rzadkie zdarzenia, szeroki przedział ufności.
3. Wysoka heterogeniczność (79%) i szeroki przedział ufności.
4. Wysoka heterogeniczność (89%).
Znaczenie przeglądu dla społeczności znajdujących się w niekorzystnej sytuacji
Witamina A zmniejsza ryzyko zgonu z powodu odry o 87% u dzieci poniżej 2. roku życia.
Niedobór witaminy A jest częstszy w krajach o niskich i średnich dochodach, co zwiększa ryzyko ciężkiego przebiegu odry u dzieci w tych państwach. Podawanie witaminy A dzieciom chorym na odrę w tych krajach może zapobiegać zgonom i powikłaniom związanym z odrą.
| Ustalenia | Interpretacja |
| Równość – które grupy PROGRESS zostały uwzględnione | |
| Prawie wszystkie uwzględnione badania przeprowadzono w krajach o niskich dochodach. | Nie jest jasne, czy wyniki tego przeglądu mają zastosowanie w krajach o wysokich dochodach. Witamina A jest skuteczna w zmniejszaniu śmiertelności z powodu odry w badaniach prowadzonych w krajach o niskich dochodach, jednak decydenci w krajach o wysokich dochodach lub na obszarach, gdzie niedobór witaminy A jest rzadki, powinni zapewnić staranne monitorowanie takiej interwencji w celu potwierdzenia jej skuteczności. |
| Największą korzyść z leczenia odry witaminą A odnotowano w zmniejszeniu śmiertelności wśród hospitalizowanych dzieci poniżej 2. roku życia. | Choć nie zgłoszono działań niepożądanych u dzieci powyżej 2 lat, nie stwierdzono różnicy w śmiertelności w tej grupie wiekowej leczonej witaminą A. Natomiast u dzieci poniżej 2 lat odnotowano istotne zmniejszenie śmiertelności. Witamina A powinna być włączona do leczenia hospitalizowanych dzieci z odrą w krajach o niskich dochodach. U dzieci powyżej 2 lat witamina A skracała czas trwania biegunki i gorączki. |
| Przegląd nie raportuje różnic w wynikach w zależności od płci dziecka ani statusu społeczno-ekonomicznego. | Nie ma dowodów na to, że witamina A jest mniej skuteczna u chłopców lub dziewczynek. Witamina A może być bardziej skuteczna u dzieci z rodzin o niższych dochodach, które mogą być bardziej narażone na niedobór witaminy A, a tym samym bardziej korzystać z jej podania w leczeniu odry. |
| Zastosowanie w kontekście równości (Equity Applicability) | |
| Dwa z badań analizowały skuteczność witaminy A u dzieci leczonych w społeczności lokalnej, podczas gdy pozostałe obejmowały dzieci hospitalizowane. Ochronny efekt witaminy A obserwowano wyłącznie u dzieci hospitalizowanych. Może to wynikać z cięższego przebiegu choroby u dzieci wymagających hospitalizacji. | Witamina A może być najbardziej użyteczna w leczeniu odry u pacjentów hospitalizowanych. Dzieci leczone poza szpitalem nie odniosły takiej samej korzyści z jej podania. Decydenci planujący wdrożenie programu witaminy A w celu zapobiegania zgonom z powodu odry powinni skoncentrować się na przypadkach hospitalizowanych. Witaminę A należy podawać jako uzupełnienie standardowego leczenia. |
| Efektywność kosztowa | |
| Witamina A przynosi oszczędności, ponieważ skraca czas hospitalizacji, a jej koszt wynosi około 0,02 USD za dawkę. | Witamina A jest opłacalnym (kosztowo efektywnym) leczeniem odry u hospitalizowanych dzieci. |
| Witamina A była skuteczna w leczeniu odry, ale tylko u dzieci hospitalizowanych z cięższym przebiegiem choroby. | Ponieważ dzieci najczęściej hospitalizowane z powodu odry często mają niedobór witaminy A, a niedobór ten jest częstszy wśród dzieci w niekorzystnej sytuacji, podawanie witaminy A w leczeniu odry może w największym stopniu pomóc właśnie dzieciom znajdującym się w niekorzystnej sytuacji. |
| Monitorowanie i ewaluacja dla grup PROGRESS | |
| Dwie dawki witaminy A są skuteczne w zapobieganiu zgonom związanym z odrą u dzieci poniżej 2. roku życia mieszkających na obszarach o wysokiej śmiertelności przypadków. | Żadne z uwzględnionych badań nie oceniało długoterminowego wpływu witaminy A w leczeniu odry. Decydenci włączający suplementację witaminą A do leczenia odry powinni rozważyć monitorowanie długoterminowych wyników w celu potwierdzenia skuteczności. |
| Potrzebne są dalsze badania, aby ustalić, czy witamina A jest skuteczna w leczeniu odry u dzieci powyżej 2 lat. | Decydenci powinni ocenić skuteczność witaminy A w leczeniu odry u dzieci starszych niż 2 lata. |
Źródło: Vitamin A for measles
Zobacz na: Odra u dzieci – objawy, leczenie, korzyści i bezsens szczepienia
Odra mutuje – Ostrzeżenie Andrew Wakefielda
Odra w prasie i książkach, zanim pojawiła się szczepionka przeciw odrze
Ospa prawdziwa i rewolucja sanitarna – Roman Bystrianyk
Odra i szczepionka przeciw odrze: 14 rzeczy do rozważenia – Roman Bystrianyk
Brady Bunch, 1969 – Odra – trywialna choroba zanim wprowadzono szczepienia
Powikłania po szczepieniu MMR podczas badań klinicznych
Witamina A w leczeniu odry u dzieci [2001]
Tło: Odra jest jedną z głównych przyczyn zachorowalności i śmiertelności wśród dzieci. Niedobór witaminy A jest uznanym czynnikiem ryzyka ciężkiego przebiegu odry. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca podawanie doustnej dawki 200.000 IU (lub 100.000 IU u niemowląt) witaminy A dziennie przez dwa dni dzieciom chorym na odrę w regionach, gdzie może występować niedobór witaminy A.
Cele: Celem przeglądu było ustalenie, czy witamina A podana po rozpoznaniu odry przynosi korzyści w zapobieganiu zgonowi, zapaleniu płuc i innym powikłaniom u dzieci.
Metody wyszukiwania: Przeszukano bazy MEDLINE oraz Cochrane Library, numer 4 z 1999 r.
Kryteria włączenia: Uwzględniono wyłącznie randomizowane badania z grupą kontrolną, w których dzieci z odrą otrzymywały witaminę A lub placebo wraz ze standardowym leczeniem.
Zbieranie i analiza danych: Badania oceniano niezależnie przez dwóch recenzentów. Analizę wyników dychotomicznych przeprowadzono przy użyciu oprogramowania StatXact. Wykonano analizy podgrup według dawki, postaci preparatu, wieku, hospitalizacji oraz śmiertelności specyficznej dla zapalenia płuc. Dla wyników ciągłych obliczono ważoną średnią różnicę (Weighted Mean Difference – WMD) z 95% przedziałem ufności (CI).
Główne wyniki
Nie stwierdzono istotnego zmniejszenia śmiertelności w grupie otrzymującej witaminę A, gdy połączono wszystkie badania (RR 0,60; 95% CI 0,32–1,12).
U dzieci, które otrzymały dwie dawki po 200.000 IU, ryzyko zgonu zmniejszyło się o 64% (RR 0,36; 95% CI 0,14–0,82) w porównaniu z placebo.
Dwie dawki witaminy A w postaci wodnej wiązały się z 81% redukcją ryzyka zgonu (RR 0,19; 95% CI 0,02–0,85), podczas gdy dwie dawki preparatu olejowego – z 48% redukcją (RR 0,52; 95% CI 0,16–1,40).
Dwie dawki witaminy A (zarówno wodnej, jak i olejowej) zmniejszały ryzyko zgonu o 82% u dzieci poniżej 2. roku życia (RR 0,18; 95% CI 0,03–0,61) oraz zmniejszały śmiertelność z powodu zapalenia płuc o 67% (RR 0,33; 95% CI 0,08–0,92).
Nie znaleziono dowodów, że pojedyncza dawka 200.000 IU zmniejsza ryzyko zgonu (RR 0,77; 95% CI 0,34–1,78).
Podgrupy takie jak wiek, dawka, forma preparatu, hospitalizacja i śmiertelność w regionie były silnie ze sobą powiązane, a liczba badań była niewystarczająca, aby oddzielnie ocenić wpływ każdego z tych czynników.
Zaobserwowano 47% redukcję częstości krupu (RR 0,53; 95% CI 0,29–0,89). Nie stwierdzono istotnej redukcji częstości zapalenia płuc (RR 0,92; 95% CI 0,69–1,22) ani biegunki (RR 0,80; 95% CI 0,27–2,34).
Czas trwania biegunki skrócił się średnio o niemal dwa dni (WMD -1,92; 95% CI -3,40 do -0,44). Jedno badanie wykazało 74% redukcję zapalenia ucha środkowego (RR 0,26; 95% CI 0,05–0,92).
Nie znaleziono dowodów, że pojedyncza dawka 200.000 IU w formie olejowej w regionach o niskiej śmiertelności przypadków zmniejsza śmiertelność. Natomiast ta sama dawka podawana przez dwa dni wiązała się ze zmniejszeniem ogólnej śmiertelności oraz śmiertelności z powodu zapalenia płuc.
Wnioski autorów
Nie stwierdzono dowodów, że pojedyncza dawka 200.000 IU witaminy A zmniejsza śmiertelność u dzieci z odrą. Natomiast ta sama dawka podawana przez dwa dni wiązała się ze zmniejszeniem ogólnej śmiertelności oraz śmiertelności z powodu zapalenia płuc. Efekt był większy u dzieci poniżej 2. roku życia. Nie przeprowadzono badań bezpośrednio porównujących jedną dawkę z dwiema dawkami.
Podsumowanie w prostym języku
Dwie megadawki witaminy A (200.000 IU dziennie przez dwa dni) mogą zmniejszyć ryzyko zgonu u dzieci hospitalizowanych z powodu odry, szczególnie poniżej 2. roku życia.
Odra jest chorobą wirusową z wysoką gorączką i wysypką, mogącą prowadzić do zapalenia płuc. Jest główną przyczyną zgonów dzieci w krajach rozwijających się. Niedobór witaminy A zwiększa ryzyko ciężkiego przebiegu choroby, a sama odra obniża poziom witaminy A nawet u dobrze odżywionych dzieci. Przegląd wykazał, że dwie wysokie dawki witaminy A zmniejszały liczbę zgonów, natomiast pojedyncza dawka nie przynosiła takiego efektu.
Źródło: Cochrane Database Syst Rev. 2005 Oct 19;2005(4):CD001479; Vitamin A for treating measles in children https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD001479/full